محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1031

مرآة البلدان ( فارسى )

ايوانى وسيع و سقفى رفيع و در زير هرايوانى ستونى تراشيده به تركيب سرو و پاى هر ستونى بر سنگ تراشيده بزرگ مخروطى امرودى تركيب گذاشته و در دو طرف آن ديوانخانه اطاقهاى ديگر و بر فراز هراطاقى بالاخانه‌هاى طولانى و در پيش هر بالاخانه ستونهاى بلند نصب كرده و درميان فضا حوضهء آبى و برگرد آن درختان نارون به قدر چنار و در زير سايهء آنها بر اطراف حوض تختى بسته . پس از اين فضا درى ديگر به خلوت ديگر ، آن نيز مشتمل بر دو اطاق منقش تودرتو . در پيش اطاق اول ايوانى افراشته و ستونى سطبر و دراز به تركيب سرو و تمام ستون منبت كرده و پاى ستون بر سنگى بزرگ سفيد منبت كرده نهاده و دو ستون ديگر به‌همين‌طور در زير دو سقف دو اطاق جنبين نهاده زمين فضا آجرفرش و در وسط باغچه‌اى ، پردرختان ميوه‌دار و صنوبرهاى بسيار بلند و از آنجا راهى به باغچهء ديگر و حوض ديگر نيز بر گرد حوض نارونهاى بزرگ بلند و بر يك سو عمارت چهاردرى موسوم به كوشك و بر سه طرف آن ستونهاى چوبى بر زير سنگ تراشيده نهاده سرها در زير سقف محكم نموده و زمينى به قدر دو ذرع ساخته و تخت كرده بر اطراف آن سنگ گذاشته از دوطرف پنج پله از آجر و گچ به‌جهت بالا رفتن اين تخت مهيا كرده . قطر ديوار يك ذرع و اصل بناى اطاق از گل و ارتفاع آن به پنج ذرع و اطاق ديگر بر بالاى آن از همين قرار بنا كرده‌اند و از چهارسوى آن چهار در كه باغچه و حوض زيرين پديدار است و اطاق ديگر به‌همين وضع بالاى اطاق دويم كه بام اطراف آن سقف تختگاه اطاق زيرين است و بر پهلوى اطاق سيمين نردبانى بلند و پله‌هاى پهن نهاده كه از اين نردبان به بالاى بام سيمين برآيند و از تخت تا فوق بيست و چهار پله و تا بالاى بام آخرين بيست و هشت ذرع و فراز بام محل خوابگاه . نيمه آن مسقف و نيمه ديگر بدون سقف كه از آنجا تمام صحرا و بساتين و باغها و كشتزارهاى اطراف شهر و بيوتات اغلب شهر درنظر پيداست و بر سه جانب اين كوشك باغى است وسيع و در وسط آن نيز حوضه و عمارتهاى چهاردرى بزرگ و رفيع . تخمينا سى جريب باغ است . قطارهاى نارون به يك اندازه از بيست ذرع الى چهل ذرع و همچنين درختهاى صنوبر كه سفيدار و تبريزى گويند در كمال راستى و بلندى و درختان ميوه‌دار از انجير و انار و توت و انگور و هلو و شفتالو و شليل و سيب و به ممتاز است . بارى